Tekne ekipmanı seçimi: akü, otopilot, can yeleği, panel ve plotter
Kurşun asit mi lityum mu, yeke pilotu mu güverte altı tahrik mi, köpük mü şişme yelek mi: beş ekipmanda seçimi belirleyen ölçütler ve ayrıntılı rehberler.

Tekne ekipmanını karşılaştırırken işe teknenizden başlayın. Model ve fiyat listeleri çabuk eskir. Hangi akünün, otopilotun ya da can yeleğinin size uyacağını ise teknenizin boyu ve ağırlığı, dümen sistemi, elektrik altyapısı ve onu nasıl kullandığınız belirler. Aşağıda en sık karşılaştırılan beş ekipmanın ölçütleri ve her birinin ayrıntılı rehberi var.
Akü: kurşun asit mi, lityum mu?
Servis aküsünde iki yol var: kurşun asit (sulu, AGM ya da jel) ve lityum (LiFePO4). Victron'un küçük tekneler için özeti şöyle:
- Tekneyi ara sıra kullanıyorsanız, alış fiyatı öncelikliyse, ağırlık ve yer sorun değilse kurşun asit.
- Tekneyi her gün kullanıyorsanız, ağırlık ve yer önemliyse, hızlı şarj istiyorsanız lityum. Alışı pahalı, döngü başına maliyeti düşük.
Karşılaştırırken etiketteki amper saatin ne kadarını kullanabileceğinize bakın. Victron'a göre kurşun asit akü kapasitesinin yarısından fazla boşaltılmamalı, lityum çok daha derin boşaltılabilir. Aynı ihtiyaç için lityumda daha küçük bir akü grubu yeter.
Lityuma geçerken akünün çevresindeki sistemi de gözden geçirin. Lityum akülerin çoğu hücreleri koruyan bir yönetim sistemi (BMS) ister. Şarj cihazının ve güneş kontrolcüsünün lityum aküye uygun bir şarj ayarı olup olmadığına bakın. Victron, alternatörün akımı lityum akü grubuna göre küçükse araya bir DC-DC şarj cihazı konmasını öneriyor, bazı akü yönetim sistemleri de alternatörü aşırı ısınmaya karşı korumak için akımı sınırlıyor. Farklı kimyadaki aküleri aynı grupta birbirine bağlamayın. Kurşun asitte kalacaksanız AGM ve jel akülerin yanlış şarj gerilimine sulu akülerden de az dayandığını unutmayın.
Hangi aküyü seçerseniz seçin, marş aküsünü servis aküsünden ayırın: motor her zaman çalışabilmeli. Aküde ne kadar enerji kaldığını gerilim doğru göstermez, özellikle yük altındayken. Bunu bir akü monitörü gösterir. Hesap ve kapasite seçimi teknelerde güneş enerjisi sistemleri yazısında, akü bakımı teknede elektrik kontrolleri yazısında.
Otopilot: dümen sisteminize ve teknenin ağırlığına göre
Raymarine otopilotu "beyin ve kas" diye anlatıyor. Beyin rotayı tutan kontrol ünitesi ve yön algılayıcısı, kas da dümeni çeviren tahrik ünitesi. Hangi tahrik ünitesine ihtiyacınız olduğunu iki şey belirler: teknenizin dümen sistemi ve dolu hâldeki ağırlığı (deplasmanı).
- Yeke pilotu, yekeyle dümen tutulan yelkenliler içindir. Motoru, pusulası ve kumandası tek bir gövdede, çıkarılıp takılabiliyor. Raymarine bazı yeke pilotlarını yalnız kıyı seyri için tasarladığını, uzun açık deniz geçişleri için olmadığını belirtiyor.
- Dümen simidi pilotu, simitle dümen tutulan teknelerde simide takılan bir tahrikle çalışır. Raymarine'in simit pilotu küçük ve orta boy yelkenliler için.
- Güverte altı tahrik ünitesi dümeni doğrudan çevirir. Mekanik dümende dümen kolunu ya da dümen dörtlüğünü (quadrant) iten doğrusal bir tahrik ya da dümen zincirine dişliyle bağlanan döner bir tahrik, hidrolik dümende dümen silindirinin hacmine uygun bir pompa kullanılır. Raymarine pompanın silindir hacmine göre seçilmesini, büyüğünü ya da küçüğünü almanın tekneyi kötü yönlendireceğini söylüyor. Doğrusal tahrik için dümen sisteminin dümen tarafından geri çevrilebilmesi gerekir.
- Kıç tahrikli (Z-drive) motorlarda dümen aktüatörüyle çalışan tahrik üniteleri var.
Ağırlık olarak teknenin yakıt, su, ekipman ve insanla dolu hâlini alın. Raymarine bunun çoğu zaman tasarım deplasmanının yaklaşık %20 üstünde olduğunu söylüyor. Güverte altı tahrik üniteleri büyük kuvvet üretir, yanlış montaj gövdeye ve dümen sistemine zarar verebilir: Raymarine bu işi yetkili bayiye ya da deneyimli bir tersaneye bırakmanızı öneriyor. Otopilot plotterla aynı ağa bağlanabilir (Garmin'in Reactor 40 otopilotunda NMEA 2000 bağlantısı zorunlu), ağ kurulumu elektronik sistemler ve entegrasyon yazısında.
Can yeleği: köpük mü, şişme mi?
Can yeleğini karşılaştırırken önce kaldırma gücüne (Newton) ve yönetmeliğin istediği onay işaretine bakın. RYA, suya girmeyi beklemediğiniz gezi ve seyirlerde en az 150 N'luk bir can yeleği öneriyor. Bunlar çoğunlukla şişme yeleklerdir ve tetik düzeneğinin çalışmasına bağlı oldukları için düzenli kontrol isterler. Köpük dolgulu yelek ve yüzdürme yardımcısı tetiklenmeden yüzdürür, suya sık girilen sporlarda daha uygundur. Newton seviyeleri, beden, bacak kayışı ve şişme yeleğin bakımı can yeleği seçimi ve bakımı yazısında, teknede bulunması zorunlu teçhizat zorunlu emniyet teçhizatı yazısında.
Güneş paneli: koyacağınız yere göre
Panel türünü çoğu zaman teknedeki yer seçer. Alüminyum çerçeveli camlı sert panel en ucuzu, bir ayağın ya da kemerin üstünde altından hava alarak serin çalışır. Yarı esnek panel hafif, bimini ve sprayhood kumaşına takılabilir. Üstüne basılabilen panel doğrudan güverteye sabitlenir. Rulo yapılan amorf paneller en az verimli olanlar ama yuvarlak yüzeye uyar. Alanınız darsa alabileceğiniz en verimli paneli seçin. Kontrolcüde PWM mi MPPT mi sorusunun cevabı panel sayısına, bağlantıya ve gölgeye bağlı. Ayrıntılar teknelerde güneş enerjisi sistemleri yazısında.
Plotter ve balık bulucu: ne için kullanacaksınız?
Seyir için mi, balık için mi, ikisi için mi alacağınızı netleştirin. Birçok cihaz GPS'li harita plotterını ve balık bulucuyu tek ekranda birleştirir. Balık bulucu tarafında transdüserin cihazla uyumlu olması ve teknenizin gövdesine takılabilmesi gerekir. Başka cihazlarla veri paylaşacaksa NMEA 2000 sertifikasına bakın. Plotter ne kadar iyi olursa olsun konumunuzu bulmanın ikinci bir yolu olmalı. Ayrıntılar GPS, pusula ve navigasyon cihazları ve balık bulucu seçimi yazılarında.
Satın almadan önce
- Teknenizin tam boyunu, dolu hâldeki ağırlığını, dümen sistemini ve elektrik geriliminin (12 ya da 24 volt) ne olduğunu not edin. Çoğu ekipmanın seçimi bunlara bağlı.
- Üreticinin montaj kılavuzunu satın almadan önce okuyun. Teknenizde gereken yer, kablo ve bağlantı parçası orada yazar.
- Kurulumu kimin yapacağını ve arızada nereye götüreceğinizi baştan düşünün.
- İkinci el alıyorsanız cihazın yazılımının hâlâ güncellenip güncellenmediğine ve yedek parçasının bulunup bulunmadığına bakın.
Akü, panel, can yeleği ve elektronik ilanları tekne malzemeleri bölümünde. Montaj için bölgenizdeki servisler Hizmetler → Bakım ve Onarım'da. Tekne malzemesi satıyorsanız mağaza açarak ürünlerinizi tek bir sayfada toplayabilirsiniz, paketler mağaza paketleri sayfasında.
Sık sorulanlar
Lityum aküye geçmek için neyi değiştirmek gerekir?
Akünün yanında şarj cihazının ve güneş kontrolcüsünün lityum ayarına, akü yönetim sistemine ve alternatörün korunmasına bakın. Victron alternatörün akımı akü grubuna göre küçükse DC-DC şarj cihazı öneriyor. Lityum ve kurşun asit akü aynı grupta bağlanmaz.
Otopilot seçmek için teknenin hangi bilgileri gerekir?
Dümen sisteminin türü (yeke, mekanik ya da hidrolik), hidrolikse dümen silindirinin hacmi ve teknenin dolu hâldeki ağırlığı. Raymarine dolu ağırlığın çoğu zaman tasarım değerinin yaklaşık %20 üstünde olduğunu belirtiyor.
Teknede kaç Newton can yeleği almalıyım?
RYA, suya girmeyi beklemediğiniz gezi ve seyirlerde en az 150 N öneriyor. Küçük yelkenli ya da rüzgâr sörfü gibi suya sık girilen işlerde 50 N'luk köpük yüzdürme yardımcısı daha uygun olabilir.