Sorunuz mu var? 0850 840 18 59Paketler ve fiyatlarMağazanızı açın

Temel Denizcilik Bilgileri8 Ağustos 20256 dakikalık okuma

Denizde hava tahmini: resmî kaynaklar, Beaufort ve yerel rüzgârlar

Resmî deniz tahmini nerede, rüzgâr ve dalga tahmini nasıl okunur, Beaufort ölçeği ne anlatır, meltem, lodos ve poyraz seyri nasıl etkiler.

Denizde hava tahmini için önce resmî tahmine bakarsınız: Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün (MGM) Piri Reis Denizcilik Sayfaları ve Piri Reis uygulaması, kuvvetli rüzgâr ve fırtına için MGM'nin meteorolojik uyarıları, denizdeyken Kıyı Emniyeti'nin NAVTEX yayınları. Sonra rüzgârın yönünü, hızını ve hamlesini, dalga yüksekliğini ve görüşü kendi teknenize ve rotanıza göre okursunuz. Gökyüzüne ve denize bakmak bu tahmini tamamlar.

Resmî tahmin nerede?

MGM: Piri Reis Denizcilik Sayfaları

Türkiye denizleri için resmî tahmini MGM veriyor. Piri Reis Denizcilik Sayfaları'ndaki üç günlük tahminde Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz için ayrı ayrı fırtına, hava durumu, rüzgâr, dalga ve görüş uzaklığı yazar. Ayrıca 24 saatlik ve haritalı tahmin, rüzgâr yönü ve hızı ile dalga yüksekliği haritaları, deniz yolu tahmin sistemi ve marinalar için tahminler var.

Aynı sitedeki deniz istasyonları sayfası ise anlık ölçümleri gösterir. Kıyı Emniyeti'nin deniz fenerlerine ve şamandıralarına kurulmuş otomatik istasyonlar rüzgârın yönünü ve hızını, basıncı ve deniz suyu sıcaklığını anlık ölçer. Çıkmadan önce rotanıza yakın bir istasyona bakarsanız tahminin o anki hâlle ne kadar tuttuğunu görürsünüz.

MGM'nin Piri Reis uygulaması bu bilgileri telefona taşır: harita üzerinde saatlik rüzgâr ve dalga, marinalar için beş günlük tahmin, denizlerin fırtına uyarıları ve meteorolojik uyarı bildirimleri. Rüzgâr modellerini gösteren başka uygulamalar da işe yarar. Hangilerinin denizde kullanışlı olduğunu denizciler için mobil uygulamalar yazısında anlattık.

Kıyı Emniyeti: NAVTEX

Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü'nün NAVTEX yayınları denizcilere meteoroloji tahminlerini, fırtına ihbarlarını ve seyir uyarılarını duyurur. NAVTEX Türkçe 490 kHz'den, uluslararası dilde 518 kHz'den yayınlanır. Teknenizde NAVTEX alıcısı yoksa yayınların güncel listesine Kıyı Emniyeti'nin sitesinden bakabilirsiniz.

Rüzgâr tahminini okumak

Tahmindeki rüzgâr yönü rüzgârın geldiği yöndür: kuzeyli rüzgâr kuzeyden eser. Hız knot ya da Beaufort kuvvetiyle verilir. Bir knot saatte bir deniz milidir (terimler temel seyir terimleri yazısında).

Ortalama hızın yanında hamleye de bakın. MGM'nin tanımıyla tepe hamle, rüzgârın ani artışında ölçülen en yüksek hızdır. Ortalaması size uygun görünen bir günde hamleler tekneyi yatırabilir, yelkeni zorlayabilir. MGM'ye göre lodosun hızı ve hamlesi bazen 40-60 knota ulaşıyor.

Çıkış saatinin öncesine ve sonrasına da bakın. Rüzgâr sabahtan beri mi artıyor, dönüş saatinizde ne olacak? Dalgayı büyüten üç şey var: rüzgârın şiddeti, ne kadar süredir estiği ve üzerinden geçtiği deniz genişliği. Uzun süre geniş bir denizde esen rüzgâr, aynı hızdaki yeni bir rüzgârdan daha büyük dalga yapar.

Kıyıdan denize doğru esen rüzgâra ayrıca dikkat edin. Kıyının dibinde deniz düz görünür ama açıldıkça dalga büyür ve motoru arızalanan küçük tekne açığa sürüklenir. Rüzgârın geldiği kıyıya yakın sular genellikle daha düzdür. Korunaklı koyları bu yüzden rüzgârın yönüne göre seçersiniz.

Beaufort ölçeği

Beaufort ölçeği rüzgârın şiddetini 0'dan (sakin) 12'ye kadar sıralar ve her kuvvetin denizde nasıl göründüğünü tarif eder. Tahminde Beaufort görürseniz denizi aşağı yukarı şöyle düşünün:

  • 0-3 kuvvet (0-10 knot): ayna gibi denizden küçük dalgacıklara. 3'te dalgacıkların tepeleri kırılmaya, yer yer beyaz köpük görünmeye başlar.
  • 4-5 kuvvet (11-21 knot): küçük dalgalar uzar, beyaz köpüklü tepeler sıklaşır. 5'te deniz köpük doludur.
  • 6-7 kuvvet (22-33 knot): büyük dalgalar oluşur, köpük yayılır. 7'de deniz kabarır, köpük rüzgâr yönünde şeritler hâlinde uçar.
  • 8-9 kuvvet (34-47 knot): fırtına. Uzun ve yüksek dalgaların tepeleri kırılıp serpintiye döner, 9'da serpinti görüşü azaltabilir.
  • 10 ve üstü (48 knot ve üstü): çok yüksek dalgalar, beyazlaşmış deniz yüzeyi, azalan görüş.

Hangi kuvvette çıkılmayacağı teknenin boyuna, ekibin tecrübesine ve rotaya bağlı. Bir fikir vermesi için: RYA'ya göre 16 knot ve üstü rüzgârla bir metrelik ölü dalga, küçük bir tekneyle aileyle günübirlik gezi için büyük olasılıkla keyifli bir gün değildir.

Dalga tahminini okumak

Tahmindeki dalga yüksekliği genellikle bir ortalamadır. ABD'nin meteoroloji kurumu NOAA'ya göre bunun yaygın ölçüsü belirgin dalga yüksekliği: dalgaların en büyük üçte birinin ortalaması. Dalgaların yaklaşık %15'i bu değere eşit ya da ondan büyüktür. En yüksek %10'u %25-30 daha yüksek olabilir, arada bir de neredeyse iki katı bir dalga gelir. Yani 1 metre denen denizde 2 metreye yakın bir dalgayla karşılaşabilirsiniz.

Rüzgâr dalgası ile ölü dalgayı ayırın. MGM'nin tanımıyla ölü dalga (kabarma), oluştuğu yerin dışında görülen dalgadır: rüzgâr dalgasından daha uzun aralıklı, daha düz ve düzenli gelir. Rüzgârın hiç esmediği bir koya da başka yerde oluşmuş ölü dalga girebilir. Demirde gece geçirecekseniz bunu hesaba katın.

Asıl tehlike dalganın boyundan çok kırılmasıdır. Sığlıklarda, burunların önünde ve rüzgârın akıntıya karşı estiği yerlerde aynı rüzgâr çok daha karışık bir deniz yapabilir.

Bölgeye ve mevsime göre yerel rüzgârlar

MGM'nin meteoroloji sözlüğü Türkiye kıyılarındaki yerel rüzgârları şöyle tanımlıyor:

  • Meltem, yaz boyunca Doğu Akdeniz'de düzenli esen kuzeybatılı rüzgâr. Temmuz ve ağustosta en düzenli ve en kuvvetli hâlini alır. Hızı 15-20 knot, öğleden sonra zaman zaman 30 knotu bulur, gece azalır. Ege'de aynı özellikteki rüzgâra imbat denir.
  • Deniz meltemi, karanın gündüz denizden çabuk ısınmasıyla denizden karaya esen rüzgâr. En kuvvetli hâli öğleden sonradır. Gece tersine döner, kara meltemi olur.
  • Lodos, batı kesimlerde güneybatıdan esen sıcak rüzgâr. Ege, Marmara ve Batı Akdeniz'de deniz ulaşımını zaman zaman etkiler.
  • Poyraz, kuzeydoğudan esen soğuk rüzgâr. Karadeniz'in kuzeydoğuya bakan kıyılarında ve İstanbul Boğazı'nda hasar verecek kadar sertleşebilir, kışın kar getirir.
  • Karayel, yağmurlu bir dönemin ardından iki üç gün boyunca durmadan esen kuzeybatılı rüzgâr.
  • Yıldız, kuzeyden esen soğuk rüzgâr. Genellikle Karadeniz ve Marmara'da soğuk cephe geçtikten sonra eser.

Aynı sözlüğe göre güneydoğudan esen keşişleme kuru ve sıcak, güneyden esen kıble sıcak ve nemli, doğudan esen gündoğusu soğuk ve kuru, batıdan esen günbatısı ise sıcak ve nemlidir. Yazın Ege'de ve Akdeniz'de meltemin öğleden sonra kuvvetlendiğini bilmek planı değiştirir: uzun geçişleri sabaha koyar, öğleden sonra korunaklı bir koyda olmayı hedeflersiniz.

Seyre çıkma kararı

Tahmini çıkmadan önce ve seyir boyunca izleyin. Birden fazla kaynağa bakın, bilmediğiniz bir bölgedeyseniz oranın denizcisine sorun. Karar verirken kendinize şunları sorun:

  • Tahmin edilen rüzgâr, hamle ve dalga bu tekneye ve bu ekibe uygun mu?
  • Dönüş saatinde hava ne olacak? Rüzgâr artarken mi döneceksiniz?
  • Rotanızda rüzgârın yönüne göre sığınabileceğiniz koy ya da liman var mı?
  • Kıyıdan esen kuvvetli rüzgâr ya da kısıtlı görüş bekleniyor mu?
  • Nereye gittiğinizi ve ne zaman döneceğinizi karada birine söylediniz mi?

Cevaplardan biri sizi düşündürüyorsa çıkmayın. Denizdeyken hava bozarsa yapılacaklar zor hava koşullarında güvenli seyir rehberinde, bulutlardan ve denizden havayı okumak doğayı gözlemleyerek hava tahmini yazısında.

Tahmini okumayı ve tekneyi farklı havalarda kullanmayı uygulamalı öğrenmek isterseniz bölgenizde eğitim veren kurumlar Hizmetler → Denizcilik Eğitimleri'nde. Günübirlik geziler için tekne arıyorsanız satılık gezi teknelerine ve sürat teknelerine bakabilirsiniz.

Sık sorulanlar

Denizde hava durumuna nereden bakılır?

Resmî deniz tahmini MGM'nin Piri Reis Denizcilik Sayfaları'nda ve Piri Reis uygulamasında. Fırtına ihbarları ve seyir uyarıları Kıyı Emniyeti'nin NAVTEX yayınlarında da duyuruluyor.

Kaç Beaufort'ta denize çıkılmaz?

Karar teknenize, ekibinize ve rotanıza bağlı. 6 kuvvette (22-27 knot) büyük dalgalar oluşmaya başlar, 8 kuvvet (34-40 knot) Beaufort ölçeğinde fırtınadır. Tahminde kuvvetli rüzgâr ya da fırtına uyarısı varsa küçük tekneyle denize çıkmayın.

Meltem ne zaman eser?

MGM'ye göre yaz boyunca, en düzenli ve en kuvvetli olarak temmuz ve ağustosta. Genellikle 15-20 knot eser, öğleden sonra 30 knota çıkabilir, gece azalır. Ege'deki adı imbat.

Dalga yüksekliği 1 metre ne demek?

Tahmindeki değer genellikle dalgaların en büyük üçte birinin ortalamasıdır. Bazı dalgalar bundan büyük gelir, arada bir de neredeyse iki katı bir dalga görülür.