Sorunuz mu var? 0850 840 18 59Paketler ve fiyatlarMağazanızı açın

Güvenlik ve Acil Durumlar24 Temmuz 20255 dakikalık okuma

Denizde acil durum: yangın, su alma ve denize adam düşmesi

Yardım çağırma (VHF 16, DSC, 112), Mayday ve pan pan, yangında havasız bırakma, su almada kaçağı bulma, denize adam düşünce yapılacaklar.

Teknede acil bir durumda sıra hep aynıdır: önce insanlar, sonra yardım çağrısı, sonra soruna müdahale. Herkese can yeleği giydirin, VHF telsizin 16. kanalından ya da DSC tehlike düğmesiyle yardım isteyin, telefonla 112'yi arayın. Yangında yangını havasız bırakın, emin değilseniz söndürmeye uğraşmayın. Su alırken kaçağı bulup kapatmaya çalışın. Denize adam düştüğünde bağırın, kişiyi gözden kaçırmayın, yüzdürücü bir şey atın ve konumu işaretleyin.

Yardım çağırmak

Denizde yardım çağırmanın en hızlı yolu VHF telsizdir. 16. kanal tehlike, emniyet ve çağrı kanalıdır. Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü'nün tahlisiye istasyonlarında 24 saat nöbet, gözetleme ve VHF dinlemesi yapılıyor. DSC özellikli bir telsizde kırmızı tehlike (distress) düğmesi, sesli çağrıdan önce otomatik bir tehlike uyarısı gönderir. Telsiz GPS'e bağlıysa konumunuz da uyarıyla gider.

Telefonla arayacaksanız numara 112. Türkiye'de farklı kurumların acil çağrı numaraları 112 altında toplandı. 112 acil çağrı merkezlerinde görev alan kurumlar arasında sahil güvenlik bölge ve grup komutanlıkları da var. Telefonla ararken konumunuzu (enlem ve boylam ya da yakındaki belirgin bir burun, ada, koy) söyleyin. Yalnız telefona güvenmeyin: denizde çekmeyebilir, suya dayanıklı olmayabilir. Şarjlı, suya dayanıklı bir el telsizini hazırda tutun.

Mayday ve pan pan

Mayday yalnız ağır ve yakın bir tehlikede ve yardım gerektiğinde yapılır: yangın, batma, denize adam düşmesi gibi. DSC'li telsizde önce kırmızı tehlike düğmesine uyarı gidene kadar basılı tutun. Ardından 16. kanaldan "Mayday, mayday, mayday" diye başlayan sesli çağrıyı yapıp teknenin adını, konumunu, tehlikeyi, istediğiniz yardımı ve teknedeki kişi sayısını söyleyin.

Hayati tehlike yoksa ama yardım gerekiyorsa (motor arızası, ciddi yapısal hasar, durumu hayati olmayan bir hasta) pan pan çağrısı yapılır. Bu çağrıda kırmızı düğmeye basılmaz. Çağrıların adım adım sırası ve konuşma usulü VHF telsiz kullanımı rehberinde. Teknenin adını, çağrı işaretini ve MMSI numarasını yazdığınız bir Mayday kartını telsizin yanında tutun.

Teknede yangın

Yangın için üç şey gerekir: oksijen, yakıt ve ısı. Söndürmek, bunlardan en az birini ortadan kaldırmak demek. Yangında öncelik insanlardır:

  • Herkesi uyarın ve can yeleklerini giydirin.
  • Yangına nasıl müdahale edeceğinizden emin değilseniz uğraşmayın. Açık denizdeyseniz güvertede yangından olabildiğince uzağa geçin, el telsizini yanınıza alıp Mayday çağrısı yapın. Kıyıya ya da iskeleye yakınsanız herkesi tekneden indirip 112'yi arayın.
  • Yangını havasız bırakın. Makine kapaklarını ve kapıları gerekmedikçe açmayın, açılan kapak yangını büyütebilir. Makine dairesine hava sokmadan müdahale etmek için küçük bir söndürme deliği ya da otomatik söndürme sistemi kullanılır.
  • Dumanla dolu bir bölüme girmeyin. İçerideyseniz havanın daha temiz olduğu alçak seviyede kalın.
  • Gaz kaçağından şüpheleniyorsanız bütün vanalardan gazı kesin, alevleri söndürün, tekneyi sintineyle birlikte havalandırın.
  • Akaryakıt, yağ, gaz ve elektrik yangınına su dökmeyin. Mutfakta yağ ya da tencere yangınında yangın battaniyesi çoğu zaman en etkili araçtır.

Tozlu yangın tüpü kapalı yerde yoğun bir toz bulutu yapar, görüşü ve nefes almayı zorlaştırır. Tüpü kullanırken kaçış yolunuzu kapatmayın. Tüplerin tarihine, basıncına ve pimine düzenli bakın. Özel teknede hangi yangın tüpünün zorunlu olduğu zorunlu emniyet teçhizatı yazısında.

Su alma

Su alan tekne, içeri giren suyun ağırlığıyla ağırlaşır, dümene geç cevap verir, yavaşlar. Bunu fark ettiğiniz an zaman kazanmak için çalışın: herkes can yeleğini giysin, gerekiyorsa yardım çağrısı yapın, sonra kaçağı arayın.

  • Bir yere çarptıysanız ya da karaya oturduysanız aramaya oradan başlayın. Döşemeleri kaldırın, kapakları ve dolapları açın.
  • Çarpma yoksa su hattının altındaki bütün açıklıklara bakın: deniz suyu vanaları, şaft ve dümen keçeleri, şaft hortumu, hortum kelepçeleri, tuvalet ve pis su hortumları, kokpit tahliyeleri.
  • Bazen bir vanayı kapatmak su girişini durdurur. Yapısal bir yarıkta ise amaç, girişi pompaların yetişebileceği bir sızıntıya indirmektir.
  • Kaçağın yerini biliyorsanız ve güvenliyse ağırlığı kaydırıp kaçağı su hattının üstüne çıkarmaya çalışın.
  • Delik ya da yarığı ahşap tıkaç, bez, lastik parçası, kontrplak yama ya da su altında tutan bir macunla kapatın.
  • Su giriyorsa ve kaçağa ulaşamıyorsanız, yakında kumlu ya da çamurlu yumuşak bir kıyı varsa ve güvenliyse tekneyi oraya yavaşça oturtmak bir seçenek. Oturtmanın su girişini artırabileceğini de hesaba katın.

Sintine pompası bir sızıntıyla baş eder, büyük bir su girişiyle etmez. Bu yüzden teknede iki üç su geçirmez el feneri, farklı boylarda ahşap tıkaçlar, bant, su altında tutan macun ve kesilmiş kontrplak parçalarından oluşan bir hasar kontrol çantası bulundurun, yerini herkes bilsin.

Denize adam düşmesi

Düşmeyi önlemek için denize çıkmadan herkese kısa bir güvenlik brifingi verin, güvertede bir el tekneye kuralını hatırlatın, hava bozunca yavaşlayın ve tecrübesiz kişileri kokpitte ya da kamarada tutun. Emniyet halatı kullanılacaksa uygun uzunlukta olsun ve sağlam bir bağlantı noktasına bağlansın. Biri yine de düşerse:

  1. Bağırarak herkesi uyarın.
  2. Bir kişiyi yalnız düşen kişiyi gözden kaçırmamakla görevlendirin, eliyle sürekli göstersin.
  3. Can simidi ya da yüzdürücü bir şey atın, yeri de işaretlemiş olur.
  4. Harita plotterinde ya da GPS'te "MOB" (denize adam düştü) düğmesine basıp son konumu kaydedin.
  5. DSC uyarısı ya da Mayday çağrısı yapın.
  6. Tekneyi durdurun ya da yavaşlayın, böylece başka biri de düşmez.
  7. Kişiye rüzgârüstünden yaklaşın, yavaşlarken tekne rüzgârla ona doğru sürüklensin.
  8. Yanına geldiğinizde motoru boşa alın ya da durdurun. Dönen pervane en büyük tehlike.

Kişi bilinçliyse atma halatı, merdiven ya da sakin havada kıç platformu kullanılabilir. Mümkünse yatay biçimde tekneye alın. Ardından ıslak giysilerini çıkarıp ısıtın, gözünüzü ondan ayırmayın ve sağlık kontrolüne götürün. Suyun 15 derece ve altında olduğu yerlerde soğuk su şoku riski vardır, zaman çok kısıtlıdır. Emniyet halatıyla tekneye bağlı biri suya düştüyse önce tekneyi tamamen durdurun: düşük hızda bile suyun içinde sürüklenmek tehlikelidir.

Önceden hazırlık

  • Denize çıkmadan acil durum planını teknedeki herkesle konuşun. Acil vanaların ve elektrik şalterlerinin nasıl kapatıldığını herkes bilsin.
  • Kişi sayısı kadar can yeleği bulundurun, iyi durumda tutun: can yeleği ve güvenlik ekipmanları rehberi.
  • Kaçış yollarını açık tutun, kapakları dışarıdan kilitlemeyin. Geceye karşı yedek pilli bir el feneri hazır olsun.
  • Konumunuzu sürekli bilin ki yardım çağırırken söyleyebilesiniz.
  • Hava bozacaksa çıkmayın ya da erken dönün: zor hava koşullarında seyir rehberi.

Sintine pompasını, yangın tüplerini ve deniz suyu vanalarını sezon başında baktırmak isterseniz bölgenizdeki servisler Hizmetler → Bakım ve Onarım'da. Eksik emniyet malzemesi için tekne malzemeleri ilanlarına bakabilirsiniz.

Sık sorulanlar

Denizde acil durumda hangi numara aranır?

Telefonla 112. Türkiye'de acil çağrı numaraları 112 altında toplandı, sahil güvenlik birimleri de 112 acil çağrı merkezlerinde görev alıyor. Telsiziniz varsa 16. kanaldan ya da DSC tehlike düğmesiyle çağrı yapın, telefon denizde çekmeyebilir.

Mayday ile pan pan arasındaki fark nedir?

Mayday ağır ve yakın tehlikede, can tehlikesi varken yapılır. Pan pan bir kişinin ya da teknenin güvenliğinden endişe ettiğiniz ama hayati tehlikenin henüz olmadığı durumlar içindir.

Teknede yangın çıkarsa ilk ne yapılır?

Herkese can yeleği giydirin ve yardım çağırın. Yangını havasız bırakın, kapakları gerekmedikçe açmayın. Nasıl müdahale edeceğinizden emin değilseniz söndürmeye uğraşmayın, yangından uzaklaşın.

Denize adam düşerse ilk ne yapılır?

Bağırın, bir kişi düşeni gözden kaçırmadan göstersin, yüzdürücü bir şey atın, MOB düğmesiyle konumu kaydedin ve yardım çağırın. Tekneyi yavaşlatın ya da durdurun, yaklaşırken pervaneye dikkat edin.