Tekne bağlama çeşitleri: kıçtan kara, aborda, şamandıra ve demir
Kıçtan kara, baştan kara, yandan yanaşma, şamandıra, demir ve kıçtan kıyıya halat: hangisi ne zaman, hangi halatlar kullanılır ve iskelede işe yarayan üç bağ.

Tekne bağlama çeşitleri, teknenin nereye ve hangi yanıyla bağlandığına göre ayrılır: iskeleye kıçtan ya da baştan (kıçtan kara, baştan kara), iskeleye yandan (aborda), limandaki bir şamandıraya, koyda demir atıp kıçtan kıyıya halatla ya da yalnız demirle. Hangisini seçeceğiniz yere, rüzgâra, su derinliğine ve ne kadar kalacağınıza bağlı. Manevraların adım adım nasıl yapılacağı bağlama ve dümen teknikleri yazısında.
Kıçtan kara
Teknenin başı demirle ya da sabit bir baş halatıyla tutulur, kıçı iki halatla iskeleye ya da kıyıya bağlanır. Sözlük kıçtankarayı "baştan demirleyen, kıçtan da halatlarla kıyıya bağlanan" tekne diye tanımlıyor. Akdeniz'de gelgit çok az olduğu için bu biçim yaygın. İskeleyi de verimli kullanır, çünkü tekneler yan yana dizilir. Karaya kıçtan, bir iskele tahtası ya da pasarellayla inilir.
Kullanılan halatlar:
- kıçın iki yanından iskeleye verilen iki kıç halatı,
- başta demir zinciri ya da marinanın dipteki bir bloğa bağlı sabit baş halatı,
- gerekirse kıçın iki yanından iskeleye çapraz verilen halatlar. Bunlar kıçın yana kaymasını önler.
Baş halatı ya da zincir gergin tutulursa kıç iskeleye vurmaz. Kıçın iki yanına ve kıça usturmaça asılır.
Baştan kara
Teknenin başı karaya gelecek biçimde bağlanmasıdır. Kıçtan karanın tersi: baş iskeleye, kıç demire ya da sabit halata bağlanır. İskelenin dibinde su sığsa ya da derinlikten emin değilseniz bu biçim pervaneyi derin suda tutar. Karaya inip binmek baştan daha zor olabilir, bunu önceden düşünün.
Yandan yanaşma (aborda)
Aborda, teknenin yanını vererek iskeleye, rıhtıma ya da başka bir tekneye yanaşmasıdır. Yakıt iskelelerinde ve kısa duruşlarda kullanılır. Uzun ve boş bir iskeleye yandan yanaşmak, dar bir yere kıçtan girmekten genelde kolaydır. İskeleye bakan bordaya usturmaçalar asılır.
Halatlar:
- baştan ileriye doğru verilen baş halatı (teknenin geri gitmesini önler),
- kıçtan geriye doğru verilen kıç halatı,
- teknenin iskele boyunca ileri geri oynamasını önleyen çapraz halatlar. Biri baştan geriye, öbürü kıçtan ileriye uzanır.
Çapraz halatlar yanaşırken ve ayrılırken de işe yarar: iskeleye bağlı bir çapraz halat, motorla birlikte kullanılınca teknenin başını ya da kıçını iskeleye getirir ya da iskeleden açar.
Şamandıraya bağlanma
Şamandıra, limanda tekne bağlamak için demirlenmiş, halkalı bir yüzer top ya da fıçıdır. Tekne başından şamandıraya bağlanır ve rüzgâra ya da akıntıya göre onun çevresinde salınır. Kendi demirinizi atmanız gerekmez, dipteki bağlantı şamandıranın sahibine aittir. Bağlanmadan önce şamandıranın kime ait olduğunu ve teknenizin boyuna uygun olup olmadığını sorun. Aynı sözcük denizde yol gösteren ya da bir tehlikeyi işaret eden yüzer cisimler için de kullanılır.
Demirde durmak
Koyda öğle molası ya da gece için en temel yöntem demirlemektir: çıpa dibe indirilir, tekne zincirin ya da halatın ucunda rüzgârla salınır. Bu yüzden çevrenizde salınma alanı bırakmanız gerekir. Ne kadar zincir verileceği ve demirin tuttuğunun nasıl anlaşılacağı bağlama ve dümen teknikleri yazısında.
Koyda demir ve kıçtan kıyıya halat
Dar ve kalabalık koylarda tekne baştan demirlenir, kıçtan da bir ya da iki halat kıyıdaki bir kayaya ya da ağaca bağlanır. Bu da bir tür kıçtan karadır. Tekne salınmadığı için koyda daha çok tekne yer bulur. Halatı kıyıya genellikle biri yüzerek ya da küçük bir botla götürür. Yandan esen rüzgâr tekneyi ve halatları zorlar, havanın döneceği saatleri hesaba katın.
Koyda kayaya ya da ağaca halat vermek bir gelenek, yönetmeliğin verdiği bir izin değil. Liman sınırları içinde Limanlar Yönetmeliği, kıyı tesisi işletme izni olmayan ve bir kurumun işletmesinde ya da mülkiyetinde bulunmayan yerlere tekne bağlamayı ve yanaştırmayı yasaklıyor. Liman sınırları içindeki bir koyda kıyıya halat vermeden önce liman başkanlığına sorun.
Borda bordaya
Borda bordaya, iki teknenin yan yana durmasıdır. Kalabalık limanlarda yer kalmayınca bir teknenin yanına bağlanmak gerekebilir. Liman sınırları içinde demirdeki ya da bir kıyı tesisinde bağlı bir teknenin bordasına yanaşmak liman başkanlığının iznine bağlı. Gelenek ise önce o teknenin sahibinden izin istemek, iki teknenin arasına kendi usturmaçalarınızı asmak ve mümkünse kendi halatlarınızı da iskeleye vermektir.
İskelede işinize yarayacak düğümler
Sözlük bağı, halata atılan, sağlam ve istendiğinde kolayca çözülebilen düğüm diye tanımlıyor. Bağlamada en çok kullanılanlar şunlar:
Koçboynuzuna volta (cleat hitch)
Volta, halatı babaya ya da koçboynuzuna usulünce sarmaktır. Halatı önce koçboynuzunun halatın geldiği yere uzak kulağından bir kez dolayın. Sonra koçboynuzunun üstünden çaprazlama geçip öbür kulağa, bir kez daha çaprazlayıp ilk kulağa dolayın. Sonunda halatı ters bir dönüşle kilitleyin. Bitmiş voltada halat koçboynuzunun üstünden üç kez geçer. Daha fazla tur atmayın, halatı çabuk çözmeniz gerekirse yavaşlatır.
Ucunda kaymayan göz yapan bağ (bowline)
Halatın ucunda, yük altında kaymayan sabit bir ilmik yapar. Teknede en çok kullanılan bağlardan biridir ve sağlam bir bağ gereken her yerde işe yarar. Şöyle atılır:
- Halatı dik tutun ve ucundan bir metre kadar yukarıda küçük bir halka yapın. Uca giden kısım halkanın üstünde kalsın.
- Halatın ucunu halkanın içinden aşağıdan yukarı geçirin.
- Ucu halatın yukarıda kalan uzun kısmının çevresinden dolaştırın.
- Ucu aynı halkadan yukarıdan aşağı geri sokun.
- Halatın uzun kısmını ve ilmiği aynı anda çekerek sıkın.
Denizcilerin bunu akılda tutmak için kullandığı benzetme: tavşan delikten çıkar, ağacın çevresinden dolanır, deliğe geri girer. Babaya bağlamak için bağı attıktan sonra halatın öbür ucunu babanın çevresinden dolaştırıp ilmikten geçirin ve çekin. Öbür ucu teknedeki koçboynuzuna volta edersiniz.
Direğe ve korkuluğa geçici bağ (clove hitch)
Halatı bir direğe, babaya ya da korkuluğa çabucak bağlamak için kullanılan basit bir bağdır. Usturmaçayı korkuluğa asarken de işe yarar. Şöyle atılır:
- Halatı direğin çevresinden bir tur dolayın, ucu turun üstünden çaprazlama geçsin.
- Ucu bir tur daha direğin çevresinden dolaştırıp önünüze getirin.
- Ucu bu çapraz geçen kısmın altından sokup çekin.
Doğru atılmış bağda tek bir halat parçası öbür iki parçanın üstünden çaprazlama geçer. Bu bağ geçici bağlamalar içindir, uzun süre kalacaksanız daha sağlam bir bağ kullanın.
Düğümleri önce evde bir parça halatla deneyin.
Bağlama halatı, zincir, demir ve usturmaça arıyorsanız bağlama ve demirleme ilanlarına, özellikle bağlama halatlarına bakabilirsiniz. Terimlerin karşılıkları temel seyir terimleri sözlüğünde, teknenizi bağlayacağınız yerler marina listesinde.
Sık sorulanlar
Kıçtan kara ne demek?
Teknenin başının demirle ya da sabit bir baş halatıyla tutulup kıçının halatlarla iskeleye ya da kıyıya bağlanmasıdır. Akdeniz marinalarında yaygın bir bağlanma biçimi.
Tekne kaç halatla bağlanır?
Biçime göre değişir. Yandan yanaşmada baş ve kıç halatı ile iki çapraz halat, kıçtan karada iki kıç halatı ile baş halatı ya da demir zinciri kullanılır.
Şamandıraya bağlanmak mı, demirlemek mi?
Şamandıra varsa ve teknenize uygunsa kendi demirinizi atmanız gerekmez. Şamandıra yoksa ya da kime ait olduğunu bilmiyorsanız demirleyin.
Usturmaçalar nereye asılır?
Teknenin iskeleye ya da öbür teknelere değecek yanına. Kıçtan karada iki yana ve kıça, yandan yanaşmada iskeleye bakan bordaya.